Omzetbelasting of btw voor artiesten

Zelfstandige artiesten zijn omzetbelastingplichtig. Optredens zijn meestal belast met 6%. Soms zijn activiteiten van artiesten vrijgesteld van omzetbelasting of juist belast met hoge btw-tarief van 19%. In dit artikel geven we aan wanneer die 6%-heffing geldt, en wanneer de uitzonderingen daarop gelden.

Ondernemerschap voor de omzetbelasting

Of je omzetbelastingplichtig bent hangt er van af of je voldoet aan de wettelijke omschrijving: een ieder die een bedrijf zelfstandig uitoefent. Kortweg gezegd komt dit er op neer dat je duurzaam (geregeld en door jou nagestreefd) prestaties verricht in het economisch verkeer, en waarvoor je een vergoeding ontvangt.

Deze omschrijving komt overeen met de eerste drie van de vier criteria die gelden voor de zelfstandig ondernemer in de inkomstenbelasting. Die drie criteria zijn:

• je bent marktgericht
• je organiseert werk en kapitaal
• je loopt risico

Voor het ondernemerschap in de inkomstenbelasting geldt, dit voor de volledigheid, nog een vierde criterium, namelijk:

• je streeft naar winst

Dit criterium geldt niet voor de omzetbelasting. Dat leidt er toe dat een artiest die niet naar winst of inkomen streeft, toch ondernemer kan zijn voor de omzetbelasting.

In het hoofdstuk fiscaal ondernemerschap , en in het bijzonder in het artikel criteria voor zelfstandigheid , gaan we op deze criteria dieper in.

Omzetbelastingtarief

In beginsel zijn alle prestaties belast met het hoge tarief van 19% tenzij ze uitdrukkelijk aangemerkt zijn als:

• belast met 6%
• vrijgesteld van omzetbelasting

Het 6%-tarief voor artiesten

Voor artiesten zijn er nogal wat prestaties te noemen die belast zijn met 6%. Kortweg:

• alle optredens, voor publiek, of voor camera's, voor geluidsopnames, of in rollenspelen
• het verlenen van toegang tot muziek- en toneeluitvoeringen

Artiesten

Artiesten zijn voor de omzetbelasting niet alleen musici of acteurs. Het kunnen ook komieken, goochelaars, buiksprekers en circusartiesten zijn. Ook geldt het laagste btw-tarief voor acteurs in rollenspelen.

Optreden

Optredens zijn gelegenheden waarbij de artistieke prestatie direct of indirect door publiek kan worden aangehoord of aanschouwd. Daar valt ook onder het optreden voor radio en tv, deelname aan een cd-opname, uitvoeren van muziek voor films en optreden in reclamefilms. De vergoedingen daarvoor zijn belast met het lage tarief van 6%.

Deze regeling is gunstig, want het betekent dat een optreden dat belast is met het laagste tarief voor de consument 13% goedkoper is gemaakt. Dat is nu juist de bedoeling van de wetgever; het beoogt bevordering van het genieten van cultuur.

Dat betekent echter dat wanneer er géén sprake is van een optreden als artiest, het btw-tarief 19% moet zijn. Bij voorbeeld het deelnemen aan een spelletjesprogramma of het presenteren van een programma is geen optreden in de zin van de omzetbelasting. Ook niet het als pianist begeleiden van koor- of balletrepetities. Evenmin het zijn van dagvoorzitter of discussieleider. Een vergoeding voor het geven van een interview, of voor het interviewen van collega-artiesten is eveneens belast met het hoge tarief.

Wanneer een artiest wordt betaald voor repetities geldt daarvoor in beginsel het 19%-tarief, omdat het geen optreden voor publiek is. Wanneer echter de repetitie in het teken staat van een latere uitvoering voor publiek, en dat is bij een generale repetitie het geval, mag ook de vergoeding voor de repetitie met het laagste tarief belast worden. Immers de hoofdzaak van de prestatie is het optreden en alles wat je daarvoor doet moet daaraan worden toegerekend.

Het belang van het onderscheid is groot. Wanneer je aan een opdrachtgever factureert met 6%, terwijl de hoofdzaak van je prestatie niet een artistiek optreden is, zal de belastingdienst toch afdracht van 19% verlangen. Wanneer de belastingdienst dat later constateert kan dat tot naheffing met rente en boetes leiden. In de meeste gevallen kun je dat niet meer op je opdrachtgevers verhalen.

Pas op voor impresario's en opdrachtgevers die je onder druk zetten om toch maar 6% te rekenen, terwijl er geen sprake is van een artistiek optreden. Mocht dat later tot problemen met de belastingdienst leiden, is de schade op hen niet te verhalen.

Dirigenten en muzikale begeleiders

Het dirigeren van een koor of orkest tijdens een uitvoering wordt beschouwd als optreden, en mag gefactureerd worden met 6%. Het dirigeren van repetities geldt niet als optreden en mag dus uitsluitend met 19% gefactureerd worden. Over het dirigeren van generale repetities voor een aanstaand optreden is enige discussie mogelijk. Wanneer een uitvoerend musicus voor een generale repetitie met 6% mag factureren, zou je met enig recht kunnen stellen dat dit ook geld voor de dirigent. De dirigent mag dan factureren met 6% omzetbelasting, wanneer die repetitie uitsluitend in het teken staat van dat optreden. Een dirigent geldt dan als optredend artiest, net als de artiesten in het koor of orkest zelf. Repetities die niet specifiek gericht zijn op een aanstaand optreden vallen onder het algemene tarief van 19%.

Hetzelfde geldt voor pianisten die een koor begeleiden. Alléén het optreden mag met 6% gefactureerd worden, en mogelijk ook de generale repetitie. Het gebruikelijke begeleiden van repetities valt altijd onder het hogere btw-tarief van 19%. In twijfelgevallen ligt een zware bewijslast bij de artiest zelf.

Om onduidelijkheden te voorkomen kan het handig zijn om de repetitie voor een optreden en het optreden zelf tegelijk te factureren. Bovendien: de bewijslast dat er sprake is van een repetitie die uitsluitend in het teken staat van het aanstaand optreden ligt bij de artiest. Dat bewijs is niet makkelijk. De veronderstelling dat iedere repetitie in het teken staat van een later optreden is voor de heffing van omzetbelasting een heilloze weg.

Nog wat andere uitzonderingen op het 6%-tarief

Het 6%-tarief geldt niet voor het verlenen van toegang tot dance-parties. Voor het verlenen van toegang tot een voorstelling waarbij dj's optreden is in beginsel 19% omzetbelasting verschuldigd.

Het 6%-tarief geldt echter wel weer als de dj's kunnen worden aangemerkt als professioneel uitvoerende artiesten. Daarvan is sprake als van het werk van de dj's opnames worden gemaakt in een professionele studio en die opnames worden uitgebracht op platen of cd's; en over het werk van de dj's en hun artistieke kwaliteiten artikelen verschijnen in gerenommeerde vakbladen, geschreven door collega's of vakgenoten. De organisator van een dance-party moet aantonen dat de daar optredende dj's aan deze criteria voldoen. Het verlenen van toegang tot uitvoeringen van vj's is belast met 19%.

Optredens die gericht zijn op erotisch vermaak zijn uitdrukkelijk uitgezonderd van het lage tarief.

Vrijstelling van omzetbelasting

De opbrengsten die je behaalt als componist zijn vrijgesteld van omzetbelasting.

Hetzelfde geldt voor de diensten die verricht worden door schrijvers en journalisten. Het komt veel voor dat een podiumartiest werkzaamheden verricht als schrijver of dichter, of journalistieke opdrachten vervult. Vrijstelling van omzetbelasting zal dan je deel zijn.

Pas echter op voor twee valkuilen:

• Wanneer je voor een deel van je werkzaamheden vrijstelling van omzetbelasting geniet, kan dat tot gevolg hebben dat je ook een deel van de omzetbelasting op je beroepskosten niet terug kunt vorderen. Vrijstelling werkt dan kostenverhogend. Zie hiervoor het artikel Vrijstelling van omzetbelasting.
• De grens tussen artiest zijn en niet artiest zijn is voor de omzetbelasting nogal dun. Het schrijven van reclameteksten door een dichter of zanger is bij voorbeeld geen activiteit die vrijgesteld is van omzetbelasting.

Het belang van de vrijstelling

Wanneer je vrijgesteld bent van omzetbelasting heeft dat vooral belang voor je opdrachtgever, wanneer die de omzetbelasting niet kan terugvorderen.

Een omroeporganisatie bij voorbeeld is vaak niet omzetbelastingplichtig. Dat betekent onder meer dat de omzetbelasting die aan de omroep in rekening wordt gebracht, niet kan worden teruggevraagd. En dat verhoogt de kostprijs.

Een dergelijke organisatie zal dan ook geneigd zijn om je te wijzen op de mogelijkheid van vrijstelling, om goedkoper uit te zijn. Pas dan op, want vrijstelling werkt voor jou juist kostenverhogend. Je moet er dan voor zorgen dat de vergoeding die je wilt hebben exclusief omzetbelasting, toch voor jou voldoende is.

Onbelast voor de omzetbelasting

Er zijn inkomsten die voor de omzetbelasting onbelast kunnen blijven. Dat is het geval wanneer je voor de opbrengst geen economische prestatie hoeft te leveren. Dat geldt soms voor een prijs die je krijgt als musicus of als schrijver. Wanneer aan het winnen van de prijs wel een economische prestatie is verbonden is de opbrengst wel degelijk belast met btw. Dat is het geval wanneer je uitdrukkelijk kunt dingen naar de prijs in een openbare competitie.

Een prijs die voor de omzetbelasting onbelast is, is meestal wel belast voor de inkomstenbelasting. Een uitzondering daarop is de zogenaamde oeuvre-prijs. Kijk ook even onder: Prijzen en stipendia.

Terug

• naar artiest en belastingen
• naar fiscaliteiten
• naar de beginpagina
• gekleurde woorden zijn links

Dit is voorlichting met het doel ingewikkelde fiscale materie toegankelijk en begrijpelijk te maken. Aansprakelijkheid voor de inhoud kan niet worden aanvaard.