© ZOO

Omzetbelasting en galerie-afrekening

De fiscale gevolgen van de verhouding tussen kunstenaar en galeriehouder

De verschillende manieren waarop de galeriehouder zich inzet voor kunstenaar en kunstkoper, hebben verschillende fiscale gevolgen. Die behandelen we hieronder puntsgewijs.

Eerst nog een voorafje: In dit artikel wordt een percentage van 21% genoemd voor de diensten door een galeriehouder. Dat klopt vanaf 1 oktober 2012. T๒t die datum geldt nog het percentage van 19%. Aan de inhoud van dit artikel doet dat niets af.

Dutch Design Week 2009

Bemiddeling en omzetbelasting

Bemiddeling gebeurt doorgaans door galeriehouders en agenten. Maar ook collega-kunstenaars kunnen bemiddelen. Het volgende geldt voor alle bemiddelaars, ook wanneer we in de tekst alleen de galeriehouder noemen.

In het geval dat de galeriehouder bemiddelt levert de kunstenaar een kunstwerk aan de koper. Dat kan met een omzetbelastingtarief van 6%.

De galeriehouder brengt daartegenover een provisie in rekening, en dํe wordt verhoogd met 21% aan de kunstenaar in rekening gebracht.

Er zijn in dit geval dus twee transacties: de verkoop van het werk; en de dienstverlening van de galeriehouder. In de praktijk worden de financiële gevolgen van deze twee transacties met elkaar verrekend. De kunstenaar krijgt het verschil tussen beide transacties uitbetaald. Meestal vergezeld van een afrekening. En vaak is die helaas onbegrijpelijk. Wanneer je beseft dat er twee transacties zijn die met elkaar verrekend worden, wordt zo'n afrekening vaak wel begrijpelijker.

Dutch Design Week 2009

Een voorbeeld van bemiddeling

Een beeldhouwer biedt een bronzen werk aan. Een galeriehouder bemiddelt. De kunstenaar bespreekt de mogelijke prijs met de galeriehouder en beiden komen overeen dat het werk voor € 4.000 exclusief omzetbelasting wordt aangeboden. Beiden spreken ook af dat de galeriehouder bij verkoop een provisie krijgt van 40%.

De verkoop slaagt. De galeriehouder rekent af met de kunstenaar en geeft deze een afrekening. De afrekening bestaat uit drie delen:

  • 1. De verkoop van de kunstenaar aan de nieuwe eigenaar
  • 2. De bemiddelingsprovisie die de galeriehouder in rekening brengt aan de kunstenaar
  • 3. Het verrekenen van beide uitkomsten onder 1 en 2

De verkoop wordt als volgt afgerekend:

  • 1. De kunstenaar krijgt de verkoopprijs van € 4.000 plus € 240 omzetbelasting. In totaal ontvangt de kunstenaar dus € 4.240 van de galeriehouder.

De bemiddelingsprovisie wordt ook afgerekend:

  • 2. De kunstenaar is aan de galeriehouder een bedrag van 40% over € 4.000, ofwel € 1.600 verschuldigd. Dit wordt verhoogd met 21% omzetbelasting ofwel € 336. In totaal betaalt de kunstenaar dus € 1.936 aan de galeriehouder.

Opbrengst en provisie worden met elkaar verrekend:

  • 3. De kunstenaar moet van de galeriehouder ontvangen € 4.240. De kunstenaar moet aan de galeriehouder betalen € 1.936. Per saldo ontvangt de kunstenaar van de galerie € 4.240 minus € 1.936 ofwel € 2.304.

Dutch Design Week 2009

Model afrekening

van: galeriehouder aan: kunstenaar

.

voor de kunstenaar ontvangen

levering van kunstwerk

bedrag exclusief btw

4.000

btw 6%

240

bedrag inclusief btw

4.240

.

door de kunstenaar te voldoen:

bemiddelingsprovisie 40% van € 4.000

bedrag exclusief btw

1.600

btw 21%

336

bedrag inclusief btw

1.936

.

verrekening van opbrengst en kosten:

te ontvangen door kunstenaar

4.240

te betalen door kunstenaar

1.936

per saldo te ontvangen door kunstenaar

2.304

Dutch Design Week 2009

Model-afrekening in excel

Deze beschrijving van hoe een afrekening zou moeten worden opgebouwd hebben we ook in een model-overzicht opgenomen. Het is een excel-bestand dat je kunt 'downloaden'. Je kunt het gebruiken om een afrekening te maken. Je kunt het ook gebruiken om een afrekening die je hebt ontvangen, te controleren.

Het verschil tussen eenvoudig en ingewikkeld zit in de verwerking van door de galeriehouder voorgeschoten kosten en de verwerking van verkoopkortingen.

Factuureisen

De afrekening van de galeriehouder is in wezen een samenvatting van twee facturen. De afrekening moet dan ook voldoen aan de factuureisen die de wet op de omzetbelasting stelt. Hier noemen we alleen dat de afrekening de omzetbelastingnummers van zowel de galeriehouder als van de kunstenaar moet bevatten.

Het omzetbelastingnummer van de kunstenaar heeft de notatie nl.sofinummer.B.01 en wordt ook wel genoemd het BTW-identificatienummer. Dit nummer is nodig om het recht op teruggave van omzetbelasting te waarborgen. M้้r hierover in het artikel: De factuur.

Dutch Design Week 2009

Wat levert dit de kunstenaar op?

De kunstenaar is omzetbelastingplichtig. De 6% omzetbelasting op de verkoop krijgt hij of zij weliswaar van de koper, maar dit bedrag moet vervolgens worden afgedragen aan de belastingdienst. De werkelijke opbrengst is dus € 4.000.

De omzetbelasting die de galeriehouder op de bemiddelingsprovisie heeft gezet, kan de kunstenaar weer terugontvangen van de belastingdienst. De werkelijke kosten van de bemiddeling zijn dus € 1.600.

De winst voor de kunstenaar in deze transactie is daarmee € 4.000 minus € 1.600 ofwel € 2.400.

De bedragen voor omzetbelasting hebben geen invloed op deze winst. Immers, wat je binnenkrijgt moet je ook afdragen; wat je van de fiscus terugkrijgt, betaal je aan de galeriehouder. Van omzetbelasting wordt je niet rijker of armer.

Dutch Design Week 2009

Verkoop aan de galerie zelf

Wanneer je kunstenaar bent en een werk verkoopt aan een galerie, zul je daarvoor een factuur moeten sturen. De prijs die je overeengekomen bent verhoog je met 6% omzetbelasting, en de galeriehouder betaalt vervolgens.

De omzetbelasting ben je verschuldigd over het tijdvak waarin je de factuur verzonden hebt of had moeten verzenden. Je bent verplicht de factuur te zenden, maximaal ้้n maand na de verkoopovereenkomst. Stel, je verkoopt aan een galerie een beeldhouwwerk voor € 4.000. De overeenkomst komt tot stand op 20 februari. Je zult nu v๓๓r 20 maart een factuur moeten sturen aan de galerie voor € 4.000 plus € 240 omzetbelasting zodat je te ontvangen hebt € 4.240.

Wanneer je per kwartaal aangifte omzetbelasting doet is deze verkoopopbrengst belast in het eerste kwartaal. Dat betekent dat je in de aangifte die je in april doet over de periode januari tot en met maart, het bedrag van € 240 moet opnemen.

Wanneer de galeriehouder het bedrag van € 4.240 pas overmaakt in mei of juni, is het misschien vervelend dat je al in april € 240 omzetbelasting moest afdragen over deze transactie. Toch ontkom je daar niet aan. De factuurdatum, mits tijdig gefactureerd, is bepalend voor de afdracht. Dit wordt het factuurstelsel genoemd.

Dutch Design Week 2009

Buitenlandse verkopen

Bij verkoop naar buitenland kan heffing van omzetbelasting achterwege blijven onder strenge voorwaarden. De galeriehouder moet daar zorgvuldig mee om gaan. Zo niet, dan is de schade groot.

In het kort: de verkoop naar het buitenland kan met 0% omzetbelasting plaatsvinden, mits het vervoer naar het buitenland aangetoond wordt. Bovendien: bij een levering binnen de EU geldt die 0% omzetbelasting all้้n wanneer de afnemer een omzetbelastingplichtige ondernemer is. Dat moet gecontroleerd worden aan de hand van diens omzetbelasting-identificatienummer.

In het belang van de kunstenaar zal de galeriehouder het vervoer en de levering z๓ moeten regelen dat de kunstenaar voor wie hij of zij werkt aan de bewijslast kan voldoen wanneer er met 0% omzetbelasting wordt geleverd. Wanneer dat niet goed wordt geregeld is de kunstenaar het slachtoffer van een probleem met de belastingdienst. Eventueel kan de galeriehouder voor de schade aansprakelijk gesteld worden.

Dit wordt uitgebreider in een afzonderlijk artikel verkopen naar het buitenland behandeld.

Korting bij verkoop

Wanneer een korting wordt gegeven aan een koper, mag dat all้้n met instemming van de kunstenaar. Wanneer die instemming er is betekent het dat de kunstenaar slechts btw hoeft af te dragen over de prijs na korting. De afrekening tussen galeriehouder en kunstenaar wordt dan iets ingewikkelder:

Kostenvergoedingen

Soms schieten galeriehouders kosten v๓๓r aan de kunstenaar. Daarover hoort vooraf overeenstemming te zijn tussen beiden. Het gaat hierbij meestal om bijdragen in exposities of bijzondere activiteiten. Ook inlijsting komt veel voor. Voorgeschoten kosten worden exclusief omzetbelasting doorberekend, omdat de galeriehouder immers de omzetbelasting daarop al heeft teruggevraagd. Wanneer de kunstenaar omzetbelastingplichtig is, is de omzetbelasting geen kostenpost.

Hier een model van een afrekening tussen galerie en kunstenaar, waarin zowel een korting alsook voorgeschoten kosten worden verrekend:

Dutch Design Week 2009

Galerieverkopen en de winstberekening in de inkomstenbelasting

Het moment van de verkooptransactie is bepalend voor de winstberekening. Dat wil zeggen dat de opbrengst moet worden opgenomen in de verlies- en winstrekening van het jaar waarin de verkoop plaats vindt. Vertraging in de afrekening van een verkoop is geen reden de winst naar een volgend jaar te verplaatsen.

Alleen al daarom is het belangrijk dat de galeriehouder tijdig afrekent met de kunstenaar. Dat wil zeggen, tijdig de koopsom incasseert bij de afnemer en die tijdig doorbetaald aan de de kunstenaar. Latere afrekening mag natuurlijk ook, maar all้้n wanneer dat uitdrukkelijk overeengekomen is.

Dit wordt uitgebreider in een afzonderlijk artikel: Inkomstenbelasting en galerieverkopen behandeld.

Kortingen bij verkoop

Het kan voorkomen dat de galeriehouder in de onderhandelingen met een koper een korting aanbiedt, of een vraag om korting wil accepteren. Omdat de galeriehouder namens de kunstenaar handelt, mag in de meeste gevallen een besluit tot korting niet all้้n door de galeriehouder genomen worden. Dat is hoogstens anders wanneer zo'n besluitvorming vooraf in een bemiddelingsovereenkomst is overeengekomen.

Wanneer de kunstenaar accoord gaat met een korting, vermindert deze de verkoopopbrengst. Het commissiepercentage dat de galeriehouder voor zijn of haar bemiddeling toekomt, wordt dan berekend over die verlaagde opbrengst. In dat geval delen kunstenaar en galeriehouder de korting.

Wanneer er geen accoord is, en de korting is toch verleend, dan draagt de galeriehouder die korting all้้n.

Hier een voorbeeld van een afrekening waarin een korting is verwerkt waarover kunstenaar en galeriehouder het eens zijn. Bovendien is in deze afrekening een bedrag voor expositiekosten opgenomen dat de galeriehouder heeft voorgeschoten voor de kunstenaar:

Model afrekening

van: galeriehouder aan: kunstenaar

.

voor de kunstenaar ontvangen

wegens levering van een kunstwerk

opbrengst exclusief btw

4.000

af: korting in overleg

500

opbrengst na korting

3.500

btw 6%

210

bedrag inclusief btw

3.710

.

door de kunstenaar te voldoen:

bemiddelingsprovisie 40% van € 3.500

bedrag exclusief btw

1.400

btw 21%

294

bedrag inclusief btw

1.694

.

voorgeschoten bijdrage in expositiekosten exclusief btw

300

.

verrekening van opbrengst en kosten:

te ontvangen door kunstenaar

3.710

te betalen door kunstenaar: commissie

1.694

te betalen door kunstenaar: expositiekosten

300

per saldo te ontvangen door kunstenaar

1.716

In dit voorbeeld is de opbrengst voor de kunstenaar € 3.500 en zijn of haar bemiddelingskosten zijn € 1.400. De verkoop levert de kunstenaar dus € 2.100 op. Dat is € 300 minder dan wanneer er g้้n korting zou zijn verleend. Dat komt overeen met 60% van de verleende korting exclusief omzetbelasting.

De galeriehouder krijgt nu € 200 minder dan wanneer de korting niet zou zijn verleend. Dat komt overeen met 40% van de verleende korting exclusief omzetbelasting. De kunstenaar en galeriehouder hebben de afgesproken korting dus verdeeld al naar gelang het commissiepercentage. Zo hoort het.

De verrekening van een bijdrage in expositiekosten fietst daar doorheen. Uiteindelijk houdt de kunstenaar aan deze transactie € 1.800 over (€ 3.500 - € 1.400 - € 300).

Moet dat nu, zo'n afrekening?

Nee, dat moet niet.

Evengoed kan de kunstenaar aan de galeriehouder gewoon een factuur sturen voor de verkoop van het werk. De kunstenaar factureert dan aan de galeriehouder wegens "door u voor mij verkocht werk". In bovenstaand voorbeeld zou dat een factuur zijn voor € 4.000 exclusief btw plus 6% btw ad € 240; in totaal € 4.240.

Daartegenover krijgt de kunstenaar een factuur van de galeriehouder wegens "door ons verleende bemiddeling". Die factuur zou dan gaan om een commissie van € 1.600 plus € 336 btw; in totaal € 1.966.

Verrekening van de betaling van deze twee facturen ligt dan voor de hand. Dan is verrekening van die facturen op ้้n afrekening nog maar een kleine stap. Daarbij speelt ook een rol dat de galeriehouder als eerste weet dat het werk verkocht is, en dan zelf het initiatief neemt tot de afrekening.

Een gevaar daarvan komt helaas nogal eens voor: de galeriehouder rekent pas v้้l later af met de kunstenaar omdat die toch nog niet weet dat zijn of haar werk verkocht is. Zo'n galeriehouder leent dus in wezen van de kunstenaar. Niet zo fraai in een volwassen zakelijke relatie.

Dutch Design Week 2009

Wat nu als de kunstenaar niet btw-plichtig is?

De bespreking hierboven ging uitsluitend over afrekeningen aan kunstenaars die btw-plichtig zijn. Dat geldt voor de meeste kunstenaars, die net als alle andere zelfstandigen aan het economisch verkeer deelnemen.

Toch komt het voor dat kunstenaars niet die plicht op zich hebben genomen. Omdat ze er niet over nadachten, of omdat ze er geen zin in hadden, of omdat hun activiteiten gering van omvang zijn. Soms ook op initiatief van een ambtenaar van de belastingdienst nota bene, die er dan weinig voor voelt om kleine ondernemers btw terug te geven.

Het gebeurt vaak dat een kunstenaar daardoor ongemerkt benadeeld wordt. Een teruggaaf van btw over de kosten en investeringen in de kunstpraktijk blijft achterwege. Of een verkoop van werk aan een ondernemer wordt daardoor te duur. Ook het voordeel van de kleine-ondernemersregeling ontgaat deze kunstenaar. Ondanks de wat lastiger administratie vinden wij het zelden verstandig wanneer een kunstenaar niet btw-plichtig is.

Ongeacht dit soort vragen gaat het hier over de gevolgen daarvan voor de galerie-afrekening.

De galeriehouder moet zich ervan vergewissen of de kunstenaar btw-plichtig is of niet. Al is het maar omdat op de afrekening aan de kunstenaar diens of haar btw-nummer moet worden opgenomen. Maar bovendien zou het nogal vervelend zijn voor een niet-btw-plichtige kunstenaar wanneer door een afrekening met btw over de opbrengst de kunstenaar die btw toch moet afdragen. In het ergste geval met boete, terwijl bovendien dan geen recht bestaat op teruggave van btw op kosten.

Wanneer de kunstenaar niet btw-plichtig is wordt de afrekening daardoor anders.

Stel dat de galeriehouder namens de kunstenaar een werk verkoopt van € 500. Op de factuur mag geen btw voor de kunstenaar worden vermeld. De opbengst voor de kunstenaar is dan dezelfde € 500. Wanneer de commissie 40% is, bedraagt die € 200 exclusief btw. De galeriehouder moet daar 21% btw bovenop factureren, ofwel € 42. De kunstenaar betaalt € 242 inclusief btw voor de bemiddeling.

De verrekening tussen galerie en kunstenaar leidt vervolgens tot overmaking van € 500 - € 242, ofwel € 258.

Hier vind je deze transactie weergegeven in een afrekening door de galeriehouder aan deze niet-btw-plichtige kunstenaar:

Model afrekening

van: galeriehouder aan: kunstenaar

.

voor de kunstenaar ontvangen

levering van kunstwerk

bedrag exclusief btw

500

btw (niet van toepassing)

0

bedrag inclusief btw

500

.

door de kunstenaar te voldoen:

bemiddelingsprovisie 40% van € 500

bedrag exclusief btw

400

btw 21%

42

bedrag inclusief btw

242

.

verrekening van opbrengst en kosten:

te ontvangen door kunstenaar

500

te betalen door kunstenaar

242

per saldo te ontvangen door kunstenaar

258

De kunstenaar houdt aan deze transactie deze € 258 over. De galeriehouder houdt er € 200 commissie aan over.

Dutch Design Week 2009

Galerieverkopen en de winstberekening in de inkomstenbelasting

Het moment van de verkooptransactie is bepalend voor de winstberekening. Dat wil zeggen dat de opbrengst moet worden opgenomen in de verlies- en winstrekening van het jaar waarin de verkoop plaats vindt. Vertraging in de afrekening van een verkoop is geen reden de winst naar een volgend jaar te verplaatsen. Daarom is het belangrijk dat de galeriehouder tijdig afrekent. Dat wil zeggen, tijdig de koopsom incasseert bij de afnemer en die tijdig doorbetaald aan de de kunstenaar.

Dit wordt uitgebreider in een afzonderlijk artikel: Inkomstenbelasting en galerieverkopen behandeld.

Terug

Dit is voorlichting met het doel ingewikkelde fiscale materie toegankelijk en begrijpelijk te maken. Aansprakelijkheid voor de inhoud kan niet worden aanvaard.