Het ziekenfonds voor zelfstandigen
Dit is een verplichte verzekering voor zelfstandigen, met een gemiddeld belastbaar inkomen dat lager is dan € 21.150. De premie bedraagt in 2005 8,2 % van het belastbaar inkomen. Dit is exclusief de z.g. nominale premie die door elke ziekenfondsverzekerde zelf moet worden betaald aan het ziekenfonds.
Aanslag
De premie wordt geheven door middel van een aanslag die door de belastingdienst wordt opgelegd. Net als bij inkomstenbelasting gebeurt dat eventueel eerst met een voorlopige aanslag, gevolgd door een definitieve aanslag.
Toetsing
Het moment van toetsing is jaarlijks op 1 oktober. Het resultaat van die toetsing komt bij je terecht via een beschikking waarin wordt uitgesproken of je wel, of juist niet, in aanmerking komt voor de verplichte verzekering. De beschikking geldt dan voor het volgende kalenderjaar.
Er worden twee punten getoetst:
- Of je ondernemer bent of niet
- Of je inkomen beneden of boven de ziekenfondsgrens voor zelfstandigen ligt
Ondernemerstoets
Of je ondernemer bent toetst de belastingdienst aan wat bij hen bekend is over je activiteiten. Daarin kan verandering zijn opgetreden. Misschien heb je je zelfstandige praktijk intussen wel gestaakt. Of mischien is je praktijk zo gekrompen dat het beter is om de opbrengst te zien als resultaat uit werkzaamheden in plaats van als winst uit onderneming. Of misschien wel andersom.
In dat geval kun je bezwaar maken tegen de beschikking waarbij je aan moet geven wat de wezenlijke verandering is in je fiscale status.
Inkomenstoets
Of je er voor in aanmerking komt hangt ook af van het gemiddeld inkomen gedurende de laatste drie jaren, of wanneer je startend ondernemer bent, het inkomen in het eerste jaar dat je ondernemer bent. Wanneer het gemiddeld inkomen in de toetsjaren lager is dan € 21.150, kom je in aanmerking voor de verplichte verzekering.
Het gemiddeld inkomen is gelijk aan het gemiddelde van de belastbare inkomens van drie afgelopen jaren, verminderd met correctieposten. Het toetsingsinkomen voor de ziekenfondsplicht in 2005 is het gemiddelde belastbaar inkomen uit de jaren 2000, 2001 en 2002, verminderd met € 1.355. De belastingdienst maakt deze berekening en bepaalt vervolgens of je in aanmerking komt voor de verplichte verzekering.
Het kan zijn dat één van deze drie inkomens uit 2000, 2001 en 2002 belangrijk afwijkt. Je mag dan, op verzoek, de berekening laten uitvoeren op twee van de drie inkomens. Dat kan leiden tot een andere beslissing. Je kunt daarvan gebruik maken wanneer je óf juist wel, óf juist niet verplicht verzekerd wilt zijn.
Premieberekening
Het belastbaar inkomen van een ondernemer is vaak verminderd met zelfstandigenaftrek en startersaftrek. Dat geeft een gunstig resultaat voor de berekening van de premie.
Voorbeeld:
Stel, de winst uit onderneming bedraagt € 12.000 en het loon uit dienstbetrekking bedraagt € 6.000. Je belastbaar inkomen bedraagt nu € 18.000. De op het loon ingehouden premie ziekenfonds is € 480.
Stel, je hebt recht op zelfstandigenaftrek en startersaftrek voor € 8.300. Het belastbaar inkomen bedraagt nu € 9.700.
De hierover verschuldigde premie van 8,2 % bedraagt € 800. De ingehouden premie was € 510. De nu nog te betalen premie op aanslag bedraagt € 290.
Dat betekent dat bij een winst van € 12.000 de premie ziekenfonds slechts € 290 meer is, mits er aanspraak kan worden gemaakt op zelfstandigenaftrek.
In dit voorbeeld hebben we het effect van de zg. correcties op het belastbaar inkomen buiten beschouwing gelaten. Die correcties zouden het voorbeeld nodeloos ingewikkeld maken en niets aan de conclusie veranderen.
Duur of goedkoop?
In bovenstaand voorbeeld komt deze ziekenfondsverzekering gunstig uit. Er zijn ook nogal wat voorbeelden te geven waar het effect veel minder gunstig is.
De verplichte ziekenfondsverzekering wordt door vele startende ondernemers als een verslechtering ervaren. Zowel vanwege de rompslomp, als ook vanwege de premiehoogte.
Toch is de ziekenfondsverzekering voor zelfstandigen niet duurder dan die voor loontrekkenden. Of de verzekering duur of voordelig is hangt dus vooral af van de vergelijking met de kosten van een particuliere ziektekostenverzekering in je eigen specifieke situatie.
De verplichte verzekering is vrij duur voor zelfstandigen met een belastbaar inkomen van meer dan ongeveer € 18.000. Hij is ook erg onvoordelig voor hen die via de partner zouden kunnen worden mee verzekerd. Het is dus in die gevallen erg vervelend dat de verzekering verplicht is. Het is daarentegen een goedkope verzekering wanneer het inkomen lager is dan die ongeveer € 18.000 en wanneer meeverzekering bij een partner toch al niet mogelijk is.
Ingehouden premies
De via loondienst of uitkering betaalde premies worden verrekend met de aanslag. De verplichte verzekering voor zelfstandigen heeft het zelfde premiepercentage als de verplichte verzekering voor werknemers.
Echter, wanneer je verplicht verzekerd bent als zelfstandige, moet je dat melden aan de werkgever, als je ook nog in loondienst bent. Dat doe je door de werkgever, net als het ziekenfonds, een kopie te geven van de beschikking van de belastingdienst, waarin je bent aangewezen als verplicht verzekerd.
De werkgever hoeft vanaf dat moment geen premie meer inhouden op het loon. Wanneer de werkgever dat toch blijft doen is dat vaak niet erg omdat de via de werkgever betaalde premie toch mag worden verrekend met de aanslag die de belastingdienst oplegt.
Dat is echter wel een probleem wanneer je looninkomsten hoger zijn dan het inkomen waarover je als zelfstandige een premie moet betalen. In dat geval krijg je het teveel door de werkgever ingehouden bedrag niet terug. Het is dan toch wel van groot belang dat je de ziekenfondsbeschikking aan de werkgever toestuurt met het verzoek voortaan geen premie meer in te houden.
Het ziekenfondspakket
Een ziekenfondsverzekering voor zelfstandigen kan worden aangevuld met extra dekkingen waardoor het voorzieningenpakket vergelijkbaar wordt met dat van een particuliere verzekering. De kosten daarvan bedragen ongeveer tussen de € 40 en € 120 per maand.
Waardeloze wet
Deze ziekenfondsverzekering is vrij nieuw en door de onvoordeligheid daarvan in veel gevallen staat hij ook nog erg ter discussie. Ook het vrij ridicule verschijnsel dat iemand verplicht verzekerd kan zijn op grond van inkomens uit het verleden, terwijl het huidige inkomen boven de grens ligt, of juist andersom, maakt deze verplichte verzekeringsvorm erg discutabel.
Het is niet ondenkbaar dat de verplichtheid ervan op enig moment door rechtspraak wordt ondergraven. Het is ook niet ondenkbaar dat de regeling door de tweede kamer gewoon wordt afgeschaft. Dat voornemen is al in de kamer geuit, en zelfs is het streefjaar 2006 al genoemd.
Kostwinnerschap
Het kan voordelig zijn om de partner en de kinderen medeverzekerd te laten zijn in het ziekenfonds. Daarvoor moet je echter kostwinner zijn. Over het kostwinnerschap is veel onduidelijk. De volgende formulering is de meest gebruikte:
Een verzekerde wordt als kostwinner aangemerkt als het inkomen van de verzekerde, waarop de verplichte verzekering steunt, in de regel ten minste de helft bedraagt van het totale inkomen van de verzekerde, vermeerderd met dat van de partner van de verzekerde. In gewoon nederlands betekent dit dat je als kostwinner wordt beschouwd wanneer je gemiddelde inkomen dat onder de verplichte verzekering valt, minstens de helft is van het inkomen van jou en je partner.
Soms is het om deze reden verstandig om met de aftrekposten en de vermogensinkomsten van de partners wat te schuiven bij het maken van de aangiften inkomstenbelasting. Dat is echter een zeer ingewikkelde operatie.
Ziekenfondsleed
Over alle vervelende consequenties van deze ziekenfondswet en over de manieren om de ellende te voorkomen of te verzachten, is eindeloos veel geschreven.
Teveel om hier te beschrijven. we verwijzen je naar een uitgebreide website hierover:
Percentages en bedragen
- In 2005 bedraagt het premiepercentage 8,2 % en het toetsingsinkomen € 21.150
- In 2004 bedroeg het premiepercentage 8% en het toetsingsinkomen € 20.800
- in 2003 bedroeg het premiepercentage 8,45% en het toetsingsinkomen € 20.250
Wil je méér weten?
De belastingdienst geeft een folder uit waarin deze regelingen vrij goed beschreven staan. Klik hierop en je krijgt deze folder in PDF-formaat op je scherm. Je hebt er wel Adobe Acrobat voor nodig om hem te kunnen lezen.
Terug
Dit is voorlichting met het doel ingewikkelde fiscale materie toegankelijk en begrijpelijk te maken. Aansprakelijkheid voor de inhoud kan
niet worden aanvaard.
Extra trefwoorden:
ziekenfonds zelfstandigen;
verplicht ziekenfonds;
aanslag ziekenfonds;
beschikking ziekenfonds;
ziekenfonds ondernemers;
ziekenfondsplicht.
|
